Thứ 3,30/06/2009 - 14:57

Cẩn trọng khi tạm trữ gạo

Nói như vậy là vì, sau cuộc hoảng loạn của thị trường gạo thế giới năm 2008, việc giá gạo thế giới năm 2009 hạ nhiệt là hợp quy luật và rất có thể xu thế này vẫn còn tiếp diễn trong năm 2010 sắp tới. Trước hết, cho tới thời điểm này, cơn sốt nóng giá gạo thế giới năm 2008 ít nhất cho thấy hai điều.

Một là, việc giá gạo thế giới tăng 2,11 lần, điều chỉ mới xảy ra duy nhất một lần cách đây đã 35 năm trong lịch sử nửa thế kỷ của thị trường gạo thế giới, lên mức trên 700 USD/tấn năm 2008 chỉ là một cơn hoảng loạn tâm lý toàn cầu, bởi về mặt kinh tế, nó không hề có cơ sở để phát sinh.

Các số liệu của Cơ quan Phân tích Toàn cầu thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy, năm 2008 là năm thứ 5 liên tiếp thế giới được mùa, sản lượng gạo đã tăng tổng cộng gần 52,7 triệu tấn Trong khi đó, dù tiêu dùng gạo thế giới hầu như năm nào cũng tăng, nhưng tổng mức tăng cũng chỉ là 19,7 triệu tấn. Do vậy, tồn kho gạo thế giới đã thoát khỏi tình trạng liên tục giảm trong bốn năm 2001 - 2004 và liên tục tăng trở lại từ năm 2005 (tổng mức tăng 7,47 triệu tấn, tương ứng với 9,87%).

Cũng chính do tương quan cung - cầu như vậy, xuất nhập khẩu gạo thế giới năm 2008 đã giảm 2,2 triệu tấn, tương ứng với tỷ lệ giảm trên 6,9% sau bốn năm hầu như liên tục tăng trước đó.

Hai là, cho dù sự kiện giá gạo thế giới đạt kỷ lục trên 1.000 USD/tấn đã lùi xa và sau đó, giá đã liên tục rơi tự do, nhưng những “di chứng” mà nó để lại cũng vẫn còn rất đậm nét. Điều này thể hiện đặc biệt rõ trong hoạt động xuất khẩu gạo của Thái Lan và ấn Độ.

Để tránh cho giá lúa gạo trong nước rơi tự do sau cơn sốt nóng kỷ lục hồi tháng 4 và 5/2008, Chính phủ Thái Lan đã tăng mua dự trữ khối lượng lúa lên tới 3,5 triệu tấn ở thời điểm giá gạo xuất khẩu của nước này đang dao động xung quanh ngưỡng 800 USD/tấn và từ cuối tháng 4 vừa qua đã có chương trình mở thầu bán 3,8 triệu tấn nhằm giảm lượng dự trữ và giảm bớt chi phí bảo quản.

Thế nhưng, theo số liệu của Bộ Thương mại Thái Lan, tính đến ngày 22/5 vừa qua, khối lượng gạo xuất khẩu của nước này mới chỉ đạt 3,3 triệu tấn và vẫn còn giảm 29,5% so với cùng kỳ năm 2008. Điều này có nghĩa là, từ nay tới cuối năm, để đạt được 8,5 triệu tấn, Thái Lan sẽ còn phải đẩy ra thị trường thế giới 5,3 triệu tấn gạo, tức là gần như không thay đổi so với cùng kỳ năm ngoái, khi mà giá gạo thế giới còn rất cao.

Bên cạnh đó, ấn Độ sẽ được mùa đáng kể trong năm nay, trong khi tiêu dùng tăng không nhiều, cho nên dự trữ tăng vọt và lệnh cấm xuất khẩu gạo cách đây hơn một năm được bãi bỏ, khối lượng gạo xuất khẩu sẽ nhích lên 2,5 triệu tấn gạo. Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt chính là ở chỗ, hoạt động này sớm nhất cũng chỉ bắt đầu vào tháng 7 tới, cho nên nguồn cung trên thị trường càng dồi dào hơn.

Xét trên tổng thể, vẫn theo nguồn thông tin dự báo nói trên, năm nay thế giới vẫn tiếp tục được mùa lớn, sản lượng gạo sẽ tăng trên 9,8 triệu tấn, nhưng tiêu dùng chỉ tăng 6,2 triệu tấn và tồn kho gạo thế giới sẽ tăng 9,16 triệu tấn. Chắc chắn, chính do tương quan cung- cầu chuyển biến tích cực như vậy, cho nên nhập khẩu gạo thế giới năm nay tiếp tục giảm gần 800.000 tấn sau khi đã giảm mạnh 2,2 triệu tấn trong năm 2008.

Như vậy, có thể thấy, trong điều kiện thế giới tiếp tục được mùa lớn, tiêu dùng gạo lại tăng chậm, tồn kho gạo tăng vọt, an ninh lúa gạo thế giới được bảo đảm vững chắc hơn, nhu cầu nhập khẩu gạo của thế giới cũng tiếp tục giảm, trong khi nguồn cung trên thị trường từ nay đến cuối năm lại tăng mạnh, giá gạo thế giới tiếp tục giảm trong những tháng tới là điều khó có thể tránh khỏi.

Việc chương trình mở thầu bán 3,8 triệu tấn gạo dự trữ của Chính phủ Thái Lan được khởi động khởi động từ cuối tháng 4 vừa qua, nhưng trong cuộc đấu thầu mới được tổ chức gần đây, giá bỏ thầu chỉ ở mức 380 - 420 USD/tấn, khiến Thái Lan tạm thời chưa bán.

Nói tóm lại, việc giá gạo thế giới tăng đại nhảy vọt năm 2008 là điều phi lý và sự phi lý này vẫn đang ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu gạo thế giới hiện nay. Mặc dù vậy, trong điều kiện cung tiếp tục lớn hơn cầu, việc giá gạo thế giới tiếp tục giảm là tất yếu, cho nên giải pháp tạm trữ chờ xuất khẩu đang được xem xét hiện nay cần tính tới kịch bản này, bởi nếu không, chúng ta có thể lại rơi vào tình trạng được mùa, nhưng chờ giá giảm mạnh mới đẩy mạnh xuất khẩu để chịu thiệt “kép” như mấy năm trước.
      (Theo Hoàng Nguyễn // Báo đầu tư)